فضل‌الله پسندیده در گفتگو با وبدا اظهار کرد: سل یک بیماری عفونی است که در اثر نوعی باکتری به نام «باسیل سل» ایجاد می‌شود و می‌تواند قسمت‌های مختلف بدن از جمله ریه، استخوان‌ها، مفاصل، مغز، کلیه و پوست را درگیر کند؛ با این حال، ریه شایع‌ترین محل ابتلا به سل است.

 

وی افزود: میکروب سل از طریق هوا و تنفس منتقل می‌شود و فرد مبتلا به سل ریوی هنگام سرفه، عطسه، صحبت کردن و حتی خندیدن می‌تواند ذرات بسیار ریز حاوی میکروب را در هوا منتشر کند. افرادی که برای مدت طولانی و در فاصله نزدیک با فرد مبتلا به سل ریوی مسری در تماس هستند، بیشتر در معرض خطر ابتلا قرار دارند.

 

پسندیده با بیان اینکه انتقال سل در محیط‌های شلوغ، بسته و فاقد تهویه مناسب بیشتر است، تصریح کرد: میکروب سل از طریق حشرات، ظروف غذاخوری، لباس، ملحفه و تماس‌های معمولی منتقل نمی‌شود و همه انواع سل نیز قابلیت انتقال به دیگران را ندارند.

 

بیشتر افراد آلوده، به سل فعال مبتلا نمی‌شوند

رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی بیان کرد: پس از ورود میکروب سل به بدن، در بسیاری از افراد سیستم ایمنی قادر است میکروب را مهار کند و در این حالت، فرد دچار «عفونت نهفته سل» می‌شود؛ یعنی علائم بیماری را ندارد و بیماری را به دیگران منتقل نمی‌کند.

 

وی ادامه داد: در برخی افراد، به‌ویژه در صورت تضعیف سیستم ایمنی، میکروب نهفته می‌تواند فعال شده و موجب بروز بیماری سل شود. کودکان کم‌سن، سالمندان، افراد مبتلا به دیابت، سوءتغذیه، سرطان، نارسایی مزمن کلیه و HIV و همچنین افرادی که داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی مانند برخی داروهای کورتونی یا داروهای ضدسرطان مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری فعال سل قرار دارند.

 

سرفه طولانی‌مدت را جدی بگیرید

پسندیده با اشاره به علائم سل ریوی گفت: سرفه مداوم به مدت دو هفته یا بیشتر، با یا بدون خلط، مهم‌ترین علامت هشداردهنده سل ریوی است و علائم دیگری مانند تب، به‌ویژه تب عصرگاهی، کاهش وزن، تعریق شبانه، بی‌اشتهایی، خستگی و ضعف عمومی نیز ممکن است در فرد مبتلا مشاهده شود.

 

وی افزود: در موارد پیشرفته بیماری ممکن است درد قفسه سینه، تنگی نفس و خلط خونی نیز ایجاد شود؛ بنابراین افرادی که سرفه طولانی‌مدت دارند، باید بدون تأخیر برای بررسی و تشخیص به مراکز بهداشتی و درمانی مراجعه کنند.

 

رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی خاطرنشان کرد: تشخیص سل ریوی معمولاً با بررسی نمونه خلط انجام می‌شود و در صورت نیاز، آزمایش کشت خلط، تصویربرداری قفسه سینه و سایر بررسی‌های تشخیصی نیز انجام خواهد شد.

 

سل؛ بیماری کاملاً قابل درمان

پسندیده با تأکید بر اینکه سل بیماری قابل درمان است، گفت: موفقیت درمان سل به مصرف منظم، کامل و دقیق داروهای تجویزشده وابسته است و بیماران باید دوره درمان را که معمولاً حداقل شش ماه طول می‌کشد، حتی پس از برطرف شدن علائم، کامل کنند.

 

وی هشدار داد: قطع خودسرانه یا مصرف نامنظم داروهای ضدسل می‌تواند موجب شکست درمان، بازگشت بیماری، ادامه انتقال عفونت و ایجاد سل مقاوم به دارو شود که درمان آن دشوارتر و طولانی‌تر است.

 

وی افزود: برای اطمینان از مصرف منظم دارو و تکمیل دوره درمان، از راهبرد «درمان کوتاه‌مدت با نظارت مستقیم» یا DOTS استفاده می‌شود که در آن مصرف دارو توسط بیمار تحت نظارت کارکنان بهداشتی یا افراد آموزش‌دیده انجام می‌شود.

 

پسندیده با اشاره به اینکه خدمات تشخیصی و درمانی سل در مراکز خدمات جامع سلامت و خانه‌های بهداشت ارائه می‌شود، گفت: افراد دارای علائم مشکوک به سل می‌توانند برای بررسی و تشخیص به نزدیک‌ترین مرکز بهداشتی مراجعه کنند و خدمات مربوط به تشخیص و درمان سل در نظام بهداشتی به صورت رایگان ارائه می‌شود.

 

تشخیص زودهنگام؛ مؤثرترین راه پیشگیری از سل

رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی در پایان، تشخیص به‌موقع و درمان کامل بیماران مبتلا به سل را از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از انتقال بیماری دانست و بر رعایت نکات بهداشتی تأکید کرد.

 

وی توصیه کرد: پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه و عطسه، خودداری از ریختن خلط و آب دهان در محیط، تأمین تهویه مناسب در محل زندگی و کار، داشتن تغذیه مناسب، خودداری از مصرف دخانیات و افزایش آگاهی خانواده‌ها درباره علائم و راه‌های انتقال سل، در کنترل این بیماری مؤثر است.

 

پسندیده همچنین با اشاره به نقش واکسیناسیون در پیشگیری از اشکال شدید سل در کودکان، بر انجام واکسیناسیون BCG مطابق برنامه واکسیناسیون کشور تأکید کرد و گفت: در افراد در معرض خطر نیز ممکن است با نظر پزشک، درمان پیشگیرانه دارویی برای جلوگیری از تبدیل عفونت نهفته به بیماری فعال انجام شود.