دکتر سیده ریحانه رضوانی، در گفت و گو با وبدا؛ اظهار کرد: اعتیاد تنها یک مسئله فردی یا پزشکی نیست، بلکه پدیده‌ای چندبعدی است که ابعاد روان‌شناختی، خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دارد و مقابله مؤثر با آن نیازمند مشارکت همه‌جانبه دستگاه‌ها، نهادهای اجتماعی، خانواده‌ها و جامعه است. وی با اشاره به شعار محوری «موضوعات پابرجا، چالش‌های نوپدید، پاسخ‌دهی نوآورانه» افزود: برخی مسائل مرتبط با اعتیاد، همچنان به‌عنوان موضوعات پایدار در جامعه مطرح هستند؛ از جمله انگ اجتماعی نسبت به افراد درگیر با اختلال مصرف مواد، تأخیر در مراجعه برای دریافت خدمات درمانی، ضعف مهارت‌های زندگی، فشارهای روانی، آسیب‌های خانوادگی و دسترسی‌پذیری برخی مواد. در کنار این موضوعات پابرجا، چالش‌های نوپدیدی نیز شکل گرفته‌اند که پیچیدگی مداخلات را افزایش داده‌اند.

 

 دکتر رضوانی تغییر الگوی مصرف، کاهش سن شروع مصرف، گرایش به مواد صنعتی و محرک، تأثیر فضای مجازی بر تبلیغ و عادی‌سازی مصرف، و هم‌زمانی اختلالات روان‌پزشکی با سوءمصرف مواد را از جمله چالش‌های جدید در این حوزه دانست و تصریح کرد: امروز دیگر نمی‌توان با نسخه‌های قدیمی و مداخلات تک‌بعدی با مسئله اعتیاد روبه‌رو شد. سیاست‌ها و برنامه‌ها باید مبتنی بر شواهد علمی، مداخلات جامعه‌محور، آموزش هدفمند و رویکردهای نوین پیشگیری و درمان طراحی شوند.

 

مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی ادامه داد: پاسخ‌دهی نوآورانه به معنای استفاده از ظرفیت‌های جدید در آموزش، پیشگیری، غربالگری، مشاوره، درمان و بازتوانی است. بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، تقویت خدمات سلامت روان در سطح جامعه، توسعه برنامه‌های آموزشی برای نوجوانان و جوانان، حمایت از خانواده‌ها و کاهش انگ اجتماعی از جمله اقداماتی است که می‌تواند اثربخشی برنامه‌های مقابله با اعتیاد را افزایش دهد.

 

وی با تأکید بر نقش خانواده‌ها در پیشگیری از اعتیاد گفت: خانواده نخستین و مهم‌ترین بستر شکل‌گیری مهارت‌های روانی و اجتماعی است. گفت‌وگوی مؤثر با فرزندان، توجه به تغییرات رفتاری، آموزش مهارت نه گفتن، تقویت عزت‌نفس و ایجاد فضای امن عاطفی در خانواده، از عوامل مهم محافظت‌کننده در برابر گرایش به مصرف مواد است.

 

دکتر رضوانی همچنین بر ضرورت پرهیز از نگاه قضاوت‌گرانه نسبت به افراد درگیر با اعتیاد تأکید کرد و افزود: فرد مبتلا به اختلال مصرف مواد نیازمند حمایت، درمان و بازگشت به زندگی سالم است. انگ‌زنی و طرد اجتماعی نه‌تنها به حل مسئله کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند مانع مراجعه به‌موقع افراد برای دریافت خدمات تخصصی شود.

 

وی خاطرنشان کرد: سالروز جهانی مبارزه با سوءمصرف و قاچاق مواد مخدر فرصتی برای یادآوری مسئولیت مشترک همه ماست. اگر بخواهیم در برابر این آسیب اجتماعی موفق عمل کنیم، باید از نگاه صرفاً مقابله‌ای عبور کرده و با رویکردی علمی، انسانی، بین‌بخشی و نوآورانه برای ارتقای سلامت روان و اجتماعی جامعه تلاش کنیم.